Каналар — Ixodida туркумига мансуб паразит ўргимчаксимонлар. Улар терига ёпишиб олиб, одам ва кўплаб ҳайвонларнинг қони билан озиқланади. Бу майда ва кўпинча кўзга ташланмайдиган жониворлар турли касалликларни юқтириши мумкин, шу боис табиатда бўлгандан кейин танани текшириб чиқиш муҳим.
Каналар ҳовлингизни эгаллаб олишига йўл қўйманг. Prodez мутахассислари оилангиз ва уй ҳайвонларингизни бу қонхўрлардан ҳимоя қилишга ёрдам беради. Иш ҳудудни синчиклаб кўздан кечиришдан бошланади: каналар яшаши мумкин бўлган жойлар аниқланади ва Ўрта Осиёга хос барча турларга қарши самарали ишлов режаси тузилади.
Каналар қандай кўринишда бўлади?
Каналар — ўргимчакларнинг яқин қариндоши: ҳайвон ва одам қони билан озиқланадиган саккиз оёқли майда ўргимчаксимонлар. Уларнинг одатий белгилари:
- Кўпинча тўқ жигарранг, қора ёки қизғиш-жигарранг майда ясси доғдай кўринади.
- Каналарнинг аксарияти ясси, овал шаклда бўлади.
- Личинкаларининг олтита, нимфа ва вояга етган зотларининг эса саккизта оёғи бор.
- Оч кана олма уруғидай келади, озиқланиш вақтида эса танаси анча катталашади ва яққол кўзга ташланади.
Каналарнинг кенг тарқалган турлари
Ўрта Осиёда каналарнинг қуйидаги турлари учрайди:
- Ит канаси: жигарранг тусда, кулранг доғлари бор; итларда ва улар яшайдиган жойларда учрайди.
- Тайга канаси: кўпинча ўрмонларда учрайди, ҳайвон қони билан озиқланади ва инфекция юқтириши мумкин.
- Дашт канаси: оч жигарранг тусда, дашт ва очиқ ҳудудларда яшайди, ўтлоқ ўсимликларни афзал кўради.
- Яйлов канаси: яйловларда учрайди ва уй ҳайвонларида паразитлик қилиши мумкин.
Каналарнинг ҳаёт сикли ва кўпайиши
Каналарнинг ҳаёт сикли тўрт босқичдан иборат: тухум, личинка, нимфа ва вояга етган зот. Кейинги босқичга ўтиш учун канага қон керак бўлади.
- Каналарнинг баъзи турлари ярим йилгача, бошқалари икки-уч йилгача яшайди.
- Урғочиси озиқлангач, ерга 1500 дан 5000 тагача тухум қўяди. Тухумдан чиққан личинкалар озиқланиш учун хўжайин излайди ва сикл давом этади.
Каналар қаерда яшайди ва хўжайинни қандай топади?
Каналар баланд ўт, қалин ўсимлик ва тўкилган барглар кўп бўлган жойларни — ўрмон ва ўтлоқларни афзал кўради. Улар хўжайинни фаол излайди: ўт учига чиқиб олиб, олдинги оёқларини чўзганча кутиб туради. Терига, кийимга ёки жунга тушгач, кана ёпишиб олади ва озиқланишни бошлайди.
Каналар асосан очиқ ҳавода яшаса-да, уй ҳайвонларининг жуни ёки кийим орқали уйга кириб қолиши мумкин.
Каналар хавфлими?
Каналар жиддий касалликларни юқтириши мумкин, жумладан:
- Лайм касаллиги;
- энцефалит;
- бабезиоз;
- эрлихиоз;
- туляремия.
Табиатда эҳтиёт чораларига риоя қилиш ва уйга қайтгач танани кана бор-йўқлигига текшириб кўриш муҳим.
Кана чаққанда нима қилиш керак?
Сизни кана чаққан бўлса, шифокорга мурожаат қилинг. Чақиш белгилари қуйидагича бўлиши мумкин:
- қизарган, қичишадиган тошма — Лайм касаллигида у «буқа кўзи» шаклини олиши мумкин;
- чаққан жойнинг шишиши;
- гриппга ўхшаш белгилар: иситма, титроқ, бош оғриғи ва мушак оғриқлари;
- ҳолсизлик ва тез чарчаш.
Ўз вақтида тиббий ёрдамга мурожаат қилиш асоратларнинг олдини олишга ёрдам беради.
Кана чақишидан қандай сақланиш мумкин?
Ўзингизни каналардан ҳимоя қилиш учун:
- узун шим, пайпоқ ва узун енгли кўйлак кийинг;
- шим почасини пайпоқ ёки оёқ кийим ичига тиқиб қўйинг;
- баланд ўт ва қалин бутазорлардан сақланинг, сўқмоқдан юринг;
- табиатдаги сайрдан кейин ўзингизни, болаларингизни ва уй ҳайвонларингизни кўздан кечиринг.
Prodez каналардан ҳимоя қилишда қандай ёрдам беради?
Prodez каналарга қарши комплекс ечимлар таклиф қилади. Суюқ ва гранула шаклидаги воситалар билан ишлов бериш каналар сонини камайтирадиган тўсиқ ҳосил қилади. Ҳудудни кўздан кечиришга бугуноқ буюртма беринг!
