Тангачали ҳашарот — кичик, қанотсиз ҳашарот. Оддий тангачали ҳашаротнинг илмий номи Lepisma saccharina, аммо қисқа кузатувга қараб турини аниқ айтиб бўлмайди. Ҳаммомда, омборчада, ошхонада ёки китоб жавони ёнида тез югуриб ўтган кумушранг ҳашаротни кўрсангиз, бир нечта белгини ва хонадаги шароитни бирга текшириш фойдали.
Тангачали ҳашарот қандай кўринади
У одатда кумушранг ёки марваридсимон кулранг, танаси чўзилган ва орқа томонга қараб торайиб боради. Қанотлари бўлмайди, мўйловлари узун, танасининг орқа учида эса учта ингичка ипсимон ўсимта бўлади. У кўпроқ тунда фаол бўлади, кундузи эса қоронғи пана жойларда яширинади.
У термобиядан нимаси билан фарқ қилади
Унга ўхшаш ҳашарот — уй термобияси. У кўпинча кулранг-жигарранг бўлади, тангачали ҳашарот эса кумушранг ёки марваридсимон кулранг кўринади. Ранг ва битта сурат орқали уларни доим ҳам осон ажратиб бўлмайди; кейинги қадам учун ҳашарот қаерда учраши, уни нима жалб қилиши ва кузатувлар такрорланишини тушуниш муҳимроқ.
Қаерда ва нима учун пайдо бўлади
Тангачали ҳашаротлар қоронғи пана жой, намлик ва озуқа излайди. Улар ҳаммомда, кир ювиладиган жойда, омборчада, қувурлар ёнида, тирқишларда, ошхона жавонлари ва китоб токчаларида учраши мумкин. Қоғоз, картон, чанг ва қуруқ маҳсулотлар ҳам уларни жалб қилади. Намлик, қувур оқиши, чанг ёки тартибга келтирилмаган қутилар бор хоналарда уларга пана жой ва озуқа топиш осонроқ бўлади.
Белгилар ва мумкин бўлган зарар
Тангачали ҳашаротлар аввало материалларга зарар етказиши мумкин бўлган уй зараркунандасидир; бу ҳолат тиббий хулоса чиқариш учун сабаб эмас. Бир нечта белгининг бирикмасига эътибор беринг:
- қоғоз, муқова ва обой елимида нотекис ишқаланиш, юзаки қирилиш ёки алоҳида шикастлар;
- крахмалли материаллар, картон ёки қуруқ маҳсулотлардаги излар;
- шикастланган буюмлар яқинидаги майин, чангсимон тангачалар;
- бир жойда тунда қайта-қайта кўриниши.
Олдини олиш: аввал шароитни бартараф этинг
Кузатиш ва олдини олишга таянган ёндашув тахмин билан ҳаракат қилмасликка ёрдам беради. Оддий чоралардан бошланг:
- ҳаммом, омборча ва бошқа ёпиқ жойларни қуритиб, шамоллатиб туринг;
- бўлса, қувурлардаги оқиш ва томчиларни бартараф этинг;
- айниқса бурчакларда, жавон ва бошқа буюмлар орқасида ҳамда токчалар ёнида чанг ва чиқиндиларни мунтазам тозаланг;
- сақланаётган қоғозлар, китоблар ва қутиларни вақти-вақти билан кўздан кечиринг;
- қуруқ маҳсулотларни маҳкам ёпиладиган идишларда сақланг;
- қувурлар ва симлар ўтадиган жойлар ҳамда бошқа пана бўлиши мумкин бўлган жойлардаги тирқишларни ёпинг;
- кузатиш учун бурчаклар ва деворлар бўйлаб мониторинг тузоқларини қўйиб, топилган жой ва санани қайд этинг.
Хонадаги тартиб ва бошқа уй ҳашаротлари ҳақида ҳашаротлар бўлимида ўқишингиз мумкин. Агар намлик аломатлари ҳам бўлса, эшакқуртлар ҳақидаги мақола ҳам фойдали бўлади.
Қачон мутахассис баҳоси керак
Агар тангачали ҳашаротлар мунтазам учраса, бир нечта хонада кўринса, китоблар ёки захираларда шикастлар пайдо бўлса ёки намлик ҳамда пана жойлар манбасини тушунмасангиз, баҳолаш учун мурожаат қилинг. Мутахассис кузатувларни баҳолашга ва тахминларсиз, ўринли кейинги қадамни танлашга ёрдам беради.
