Уй дезинфекцияси ҳақида одатда оддий тозалаш етарли эмасдек туюлганда ўйлаб кўрилади. Улар орасидаги фарқ оддий: тозалаш чанг, кир ва қолдиқларни олиб ташлайди, дезинфекция эса юзалардаги микроорганизмлар сонини камайтиришга қаратилган. Бири иккинчисининг ўрнини босмайди — юза аввал тозаланади, кейин ишлов берилади. Бундай ишловдан кейин уй стерил бўлиб қолмайди ва буни ваъда қилиш тўғри бўлмайди.
Уй дезинфекцияси қачон ўйлаб кўрилади
Сабаблар одатда маиший ва тушунарли:
- кемирувчилар ёки ҳашаротлар бартараф этилганидан кейин, ифлосланган жойлар қолганда;
- уй узоқ вақт бўш турганидан кейин — унда узоқ муддат ҳеч ким яшамаган бўлса;
- сув босиши, қувур оқиши ёки узоқ давом этган намликдан кейин;
- тарихи сизга номаълум уйга кўчиб ўтаётганда;
- оиладаги касалликдан кейин, умумий фойдаланиладиган юзаларга қўшимча ишлов бермоқчи бўлганда;
- режали санитария ишлови сифатида — масалан, таъмирдан кейин ёки мавсумий қайтишдан олдин.
Бу сабабларнинг бирортаси ишлов албатта керак дегани эмас. Сизнинг ҳолатингизда нима ўринли экани мурожаат ва кўздан кечириш вақтида аниқланади.
Уйнинг қайси жойлари кўздан кечирилади
Хусусий уй квартирадан хоналарининг сони ва хилма-хиллиги билан фарқ қилади: унда кириш жойлари кўпроқ, сақлаш жойлари кўпроқ, ўз микроиқлимига эга ёрдамчи хоналар ҳам тез-тез учрайди. Кўздан кечиришда одатда қуйидагилар текширилади:
- кириш қисми ва даҳлиз — ташқаридан келтирилган ҳамма нарса уйга шулар орқали киради;
- ошхона ва озиқ-овқат сақланадиган жойлар;
- ҳожатхона, ҳаммом ва намлик доимий бўлган бошқа жойлар;
- уй ичидаги ёрдамчи ва хўжалик хоналари;
- омборчалар ва деворга ўрнатилган шкафлар;
- ертўла ёки ярим ертўла, агар улар бўлса;
- чордоқ, агар ундан фойдаланилса ёки унга кириш мумкин бўлса;
- зинапоя ва йўлаклар — энг кўп қўл тегадиган юзалар;
- коммуникациялар ёнидаги жойлар: қувур ўтиш жойлари, кабел киришлари, вентиляция панжаралари.
Ҳовли, ер участкаси, айвон ва хўжалик бинолари аниқ буюртмага кирадими ёки йўқми, мурожаат ва кўздан кечириш вақтида аниқланади.
Уйни ишловга қандай тайёрлаш керак
- озиқ-овқат, идиш-товоқ ва уй ҳайвонлари озуқасини ёпиладиган идишларга жойланг ёки ишлов бериладиган хоналардан чиқаринг;
- шахсий буюмлар, болалар ўйинчоқлари ва шахсий гигиена воситаларини йиғиштиринг;
- ишлов бериладиган юзаларга ва коммуникациялар ёнидаги жойларга кириш имконини беринг;
- уйда кимлар борлигини олдиндан айтинг: болалар, ҳомиладор аёллар, сезгирлиги юқори одамлар, уй ҳайвонлари, шу жумладан аквариум;
- хонаки ўсимликлар билан нима қилишни мутахассисдан сўраб олинг.
Бундай тайёргарлик саволларнинг бир қисмини мутахассис келишидан олдин ҳал қилади ва қайси жойлар ишга киришини хотиржам муҳокама қилиш имконини беради.
Ишлов қандай ўтади
Иш тартиби ягона қолип бўйича эмас, объектга қараб тузилади:
- уйни кўздан кечириш ва ишга кирадиган жойларни аниқлаштириш;
- аниқ объект учун ишлов усулини танлаш — юзалар тури, майдон ва хоналарнинг вазифасига қараб;
- юзаларга ва энг кўп қўл тегадиган жойларга ишлов бериш: эшик дасталари, ёруғлик калитлари, зина панжаралари, жўмраклар, иш юзалари;
- қўлланадиган восита йўриқномаси талаб қилганидек, таъсир қилиш вақти ва шамоллатишга риоя қилиш;
- йўриқнома талаб қилса, озиқ-овқат ва терига тегадиган юзаларни тозалаш ёки ювиш.
Аниқ воситалар ва режимлар ҳамма ҳолат учун бир хил эмас: нима қўлланиши ва қандай кетма-кетликда амалга оширилиши ишлар бошланишидан олдин келишилади.
Ишловдан кейин нима қилиш керак
Ишловдан кейин одатда тўртта савол туғилади:
- уйга қачон қайтиш мумкин;
- қанча ва қандай шамоллатиш керак;
- қайси юзаларни ва нима билан ювиш керак;
- ишлов берилган жойларга болалар ва уй ҳайвонларининг киришини қанча вақт чеклаш керак.
Уларнинг жавобини қўлланган восита йўриқномаси беради ва у ишларни келишишда маълум қилинади. Умумий қоида шундай: озиқ-овқат ва терига тегадиган юзалар ювилади, ишлов берилган жойларга болалар ва ҳайвонларнинг кириши йўриқномада кўрсатилган муддатга чекланади.
Уйда профилактик гигиена
Ишловлар орасида вазиятни оддий маиший одатлар назоратда ушлаб туради:
- мунтазам нам тозалаш, аввало тез-тез фойдаланиладиган юзаларда;
- намликни назорат қилиш: ҳожатхона ва ҳаммомда вентиляция, ертўла ҳамда конденсат йиғиладиган жойларни текшириш;
- озиқ-овқатни ёпиладиган идишларда сақлаш;
- чиқиндини ўз вақтида чиқариш ва ёпиладиган челаклардан фойдаланиш;
- сув оқишларини таъмирлаш ва доимий намлик манбаларини бартараф этиш.
Дезинфекциянинг дезинсекция ва дератизациядан фарқи
Учала сўз ўхшаш эшитилади, лекин ҳар хил ишни билдиради:
- дезинфекция — юзалардаги микроорганизмлар сонини камайтириш;
- дезинсекция — ҳашаротлар ва бошқа бўғимоёқлилар билан ишлаш;
- дератизация — кемирувчилар билан ишлаш.
Агар уйда ҳозир фаол зараркунандалар бўлса, аввал манбани дезинсекция ёки дератизация билан бартараф этиш, дезинфекцияни эса шундан кейин ўйлаб кўриш маъқул. Акс ҳолда ишлов берилган юзалар яна ифлосланиши мумкин.
