Корхона дератизацияси — бу тижорат объектида кемирувчилар билан ишлаш: кафе ва ошхонада, дўкон ва омборда, ишлаб чиқаришда, офисда, меҳмонхонада. Бундай объект турар жойдан майдони билан эмас, шароити билан фарқ қилади: унинг периметри ва ёндош ҳудуди, мунтазам товар келтириш ва юк тушириш жойи, сақлаш жойлари ва техник хоналари бор, ичкарида эрталабдан кечгача одам бўлади, иш эса сменалар билан, кўпинча узоқ танаффуссиз давом этади.
Бу саҳифа объект учун ҳар куни масъул бўлганларга — эгасига, бошқарувчисига, омбор мудирига, смена бошлиғига ва эксплуатация хизматига мўлжалланган. Қуйида кўздан кечиришда нималарга қаралиши, иш нималардан иборат бўлиши ва объектнинг ўзидан нима талаб қилиниши ёзилган. Гап ўз квартирангиз, уйингиз ёки маиший вазиятдаги алоҳида хона ҳақида бўлса, сизга бошқа саҳифа керак — бинолар дератизацияси.
Объектдаги кемирувчилар белгилари
Ишлаб турган объектда кемирувчилар кўпинча кўзга ташланмайди — уларнинг борлигини ўзидан кейин қолдирган аломатлардан билиб олишади. Такрорланадиган белгилар қуйидагича:
- деворлар бўйлаб, чангли юзаларда ва стеллажларнинг пастки жавонларида қолган излар;
- қадоқ, идиш, сим, иссиқлик изоляцияси ва эшик зичлагичларидаги кемирилишлар;
- ёрдамчи хоналарда, стеллажлар ёнида, жиҳозлар орқасида ва сақлаш жойи бурчакларида тезак;
- шифт орасидан, сохта девор ва жиҳозлар орқасидан келадиган шовқин — у смена тугаган тинч пайтда эшитилади;
- омборда очилиб кетган қадоқ ва шикастланган товар, стеллажлар тагига тўкилган маҳсулот;
- ташқарида — бино атрофидаги йўлак бўйлаб, юк тушириш жойи ёнида ва чиқинди майдончаси атрофида инлар ва кавланган жойлар;
- ходимларнинг гапи: «нимадир югуриб ўтди» деган хабарни одатда объект раҳбари эмас, смена биринчи бўлиб айтади.
Битта белги объектда айнан қайси кемирувчи борлигини ва у қаердан келаётганини камдан-кам кўрсатади. Жойини, вақтини ва янги излар пайдо бўлаётганини қайд этиб бориш фойдали: кўздан кечиришда бу кузатувлар вақтни тежайди.
Одатдаги объектлар
Кўпинча қуйидаги объектлардан мурожаат қилишади:
- умумий овқатланиш ва дўконлар — кафе, ресторан, ошхона, савдо заллари ва уларнинг ёрдамчи хоналари;
- ишлаб чиқариш;
- омборлар ва сақлаш хоналари;
- офислар;
- меҳмонхоналар.
Бу — одатий мурожаат ҳолатларининг рўйхати, шартлар рўйхати эмас. Иш сизнинг объектингизга мос келадими ва қандай кўринишда бўлади — бу кўздан кечиришда аниқланади.
Кемирувчилар объектга қаердан келади
Кемирувчиларнинг пайдо бўлиши — бир марталик тасодиф эмас, объект атрофидаги ва ичидаги шароит натижаси. Турар жойга ташқаридан босим камроқ, корхонада эса у доимий:
- периметр: бинонинг ҳовлиси, атрофидаги йўлаги, кўкаламзори ва қўшни иншоотлари бор — кемирувчилар ичкарида ўз-ўзидан пайдо бўлмайди, ёндош ҳудуддан келади;
- етказиб бериш ва товар қабули: юк билан бирга объектга поддон, картон ва идиш келади, юк тушириш дарвозаси ва эшиклари эса узоқ вақт очиқ туради;
- қўшни хоналар ва умумий коммуникациялар: умумий бинода кемирувчилар қувур стояклари, кабел йўллари ва ертўла орқали юради, сизнинг хонангиз чегараси улар учун ҳеч нимани англатмайди;
- озиқ манбалари: озиқ-овқат ва хомашё, чиқиндилар, чиқинди майдончаси, стеллажлар тагига тўкилган маҳсулот ва ходимлар хонасидаги овқат қолдиқлари объектни кемирувчилар учун жозибали қилиб туради.
Шунинг учун объектдаги иш периметрда, товар қабулида ва сақлаш жойларида нима бўлаётгани атрофида қурилади. Булардан қайси бири сизнинг объектингизда муҳимлигини кўздан кечириш кўрсатади.
Объектни кўздан кечириш
Иш кўздан кечиришдан бошланади. Кемирувчилар қаердан келаётгани ва объектда нима билан озиқланаётгани маълум бўлмагунча, ишлар таркиби ҳақида гапириш эрта. Кўздан кечиришда қуйидагиларга қаралади:
- кириш йўллари: деворлардаги тирқиш ва туташган жойлар, қувур ва кабел ўтиш жойлари, вентиляция каналлари ва панжаралари, остоналар, юк тушириш дарвозаси ва эшиклари;
- пана жойлар: конструкциялардаги бўшлиқлар, коммуникация каналлари ва сохта деворлар, жиҳоз орқаси ва стеллажлар таги, анча вақтдан бери нарсалар сурилмаган ёрдамчи хоналар;
- озиқ манбалари: очиқ турган озиқ-овқат ва хомашё, тўкилган маҳсулот, чиқиндилар, чиқинди майдончаси ва унинг қанчалик тез-тез бўшатилиши;
- сақлаш жойлари: омбор, захира хоналари, совутгич ва музлатгич камералари — ташқи томондан ва туташган жойлари бўйича;
- техник хоналар: электр тақсимлаш хоналари, вентиляция камералари, иссиқлик тугуни, ертўла ва техник қават;
- ташқаридаги туташувлар ва коммуникация ўтиш жойлари, шу жумладан бино атрофидаги йўлак, чуқурчалар ва юк тушириш жойи;
- излар айнан қаерда ва қачондан бери кўринаётгани ҳамда объектда сўнгги пайтда нима ўзгаргани: таъмир, жиҳозларнинг сурилиши, янги етказиб берувчи, очилган коммуникация каналлари.
Шу маълумотлар объектнинг умумий манзарасини беради: кириш йўллари, пана жойлар ва озиқ манбалари қаердалиги маълум бўлади. Кейинги иш шундан келиб чиқади.
Периметр ва кириш йўлларини назорат қилиш
Объектда кемирувчиларни назорат қилиш ташқаридан бошланади: ичкарига йўл очиқ турар экан, ёндош ҳудуддан келадиган босим йўқолмайди. Шунинг учун периметрга хоналар билан бир хил эътибор берилади:
- деворнинг ер ва атрофдаги йўлак билан туташган жойи, чуқурчалар, ертўлага кириш жойлари ва техник люклар;
- қувур, кабел ва вентиляция ўтиш жойлари, остоналар ва эшик зичлагичлари;
- алоҳида — юк тушириш жойининг дарвоза ва эшиклари: улар кўпинча смена давомида очиқ қолади;
- вентиляция ва шамоллатиш тешиклари нима билан ёпилгани, панжара ҳамда тўрларнинг ҳолати;
- ёндош ҳудуд: чиқинди майдончаси, кўчада турган поддон ва идишлар, деворга тираб қўйилган юклар, ўсимлик босган жойлар.
Топилганларнинг қайси бирини объект ўз кучи билан ёпа олиши жойида кўриб чиқилади: эшик-дераза ўринлари ва ўтиш жойларининг бир қисми фақат сизнинг хонангизга эмас, бутун бинога тегишли бўлади.
Объектдаги ишлар тартиби
Айнан нима қилинишини кўздан кечириш белгилайди — тартиб эса ҳар бир объектга алоҳида тузилади:
- иш чегаралари жойида аниқлаштирилади: қайси хоналар, қайси техник зоналар ва ёндош ҳудуднинг қайси қисми киради;
- назорат воситалари майдон бўйлаб тенг эмас, топилган йўллар ва пана жойлар бўйича жойлаштирилади;
- улар одамлар юрадиган зоналардан ташқарида, озиқ-овқат, хомашё, қадоқ ва иш юзаларидан четда қўйилади;
- озиқ-овқат бор хоналарда ва сақлаш жойларида ёндашув алоҳида танланади — у ерда нима сақланиши ва иш қандай бориши ҳисобга олинади;
- ишлар вақти олдиндан келишилади; объектнинг иш соатларидан ташқарида чиқиш ҳам мумкин;
- ёрдамчи ва техник хоналарга кириш, рухсатномалар ва ҳудуд бўйлаб ҳамроҳлик чиқишдан олдин гаплашиб олинади.
Ҳамма объектга тўғри келадиган ягона қолип йўқ: юк тушириш жойи, омбор ва ошхона бир-биридан тарҳи, кириш имконияти ва смена бандлиги билан фарқ қилади. Хоналар рўйхати ва айланиб чиқиш тартиби олдиндан муҳокама қилинади.
Объект ходимларига нима боғлиқ
Ташрифлар орасида вазиятни объектда ҳар куни қилинадиган ишлар ушлаб туради:
- сақлаш: озиқ-овқат, хомашё ва ем — ёпиқ идишда, стеллажда ва девордан бир оз узоқроқда, пол кўриниб турсин;
- чиқинди: ёпиқ контейнерлар, тоза майдонча, мунтазам олиб кетиш; девор ёнида картон ва бўш идиш қолиб кетмаслиги;
- товар қабули: поддон, картон ва идишларни киришда кўздан кечириш ва уларни юк тушириш жойида узоқ қолдирмаслик;
- эшик-дераза ўринлари ҳамда ўтиш жойлари: юк тушириш дарвозаси ва эшикларини ёпиқ тутиш, эшик зичлагичлари, йиртилган тўрлар ва синган панжараларни ўз вақтида алмаштириш, очиқ қолган ўтиш жойларини беркитиш;
- тозалаш: стеллажлар таги ва жиҳозлар орқаси, фақат кўриниб турган жой эмас; тўкилган маҳсулот ва ходимлар хонасидаги овқат қолдиқлари ўша сменада йиғиштирилади;
- ҳамроҳлик: мутахассисни кутиб оладиган, ёрдамчи ва техник хоналарни очадиган ҳамда смена кузатувларини етказадиган масъул одам;
- смена билан келишув: из сезилиши биланоқ хабар бериш, кемирувчиларни ҳамма кўриб қолишини кутмасдан.
Жадвал бўйича ишлаш
Бир марталик мурожаат ягона йўл эмас: сиз билан келишилган жадвал бўйича ишлаш ҳам мумкин. Ишлаб турган объектда ёндош ҳудуд, етказиб бериш ва товар қабули ўшалигича қолади, шунинг учун такрорланадиган ташрифлар объектга режали қайтиш учун керак, муаммо юзага чиққанидан кейин ҳаракат қилиш учун эмас.
Объектингизга бир марталик иш тўғри келадими ёки жадвал бўйича хизматми — буни кўздан кечириш ҳал қилади. Ташрифлар вақти олдиндан келишилади, шу жумладан объектнинг иш соатларидан ташқарида ҳам.
Объектда бир вақтнинг ўзида ҳашаротлар ҳам бўлса, бу алоҳида иш — юридик шахслар учун дезинсекция.
